Neem Karoli Baba : एक संत…ज्यांचं नाव आजही जगभर घेतलं जातं…..एक आश्रम…जिथे स्टीव्ह जॉब्स पोहोचले…मार्क झुकरबर्गही आले…..पण या संताकडे ना पैसा होता…ना प्रसिद्धीची हाव…मग जगातील एवढी मोठी माणसं त्यांच्याकडे का आकर्षित झाली?…कोण होते हे नीम करोली बाबा?
आणि त्यांच्या आयुष्यात असं काय घडलं…की त्यांच्या निधनाच्या अनेक वर्षांनंतरही त्यांची चर्चा थांबलेली नाही? याच नीम करोली बाबांची कहाणी आता ‘हनुमान अंश’ या सिनेमातून पुन्हा मोठ्या पडद्यावर आली आहे… पण पडद्यावरची ही कथा सुरू होण्याआधी… चला जाणून घेऊया त्या संताची खरी कहाणी!…

नीम करोली बाबा यांची खरी कहाणी काय आहे? ( Neem Karoli Baba )

आज एक सिनेमा प्रेक्षकांचं लक्ष वेधून घेतोय… नाव आहे ‘हनुमान अंश’! पण हा फक्त एक सिनेमा नाही, तर ज्या व्यक्तीची कहाणी या सिनेमातून समोर आली आहे, त्या व्यक्तीचं नाव ऐकलं की तुमच्या मनात कदाचित स्टीव्ह जॉब्स, मार्क झुकरबर्ग आणि जगभरातील मोठमोठ्या व्यक्तींची नावंही येतील… ही व्यक्ती म्हणजे नीम करोली बाबा! पण प्रश्न असा आहे की, उत्तराखंडच्या डोंगरात साधं आयुष्य जगणाऱ्या या संतापर्यंत जगातील एवढी मोठी माणसं पोहोचली तरी कशी? आणि नेमकं असं काय होतं या बाबांमध्ये, ज्यामुळे आज त्यांच्या नावाची चर्चा पुन्हा ‘हनुमान अंश’ या सिनेमामुळे देशभरात होतेय?

नीम करोली बाबांचं मूळ नाव होतं लक्ष्मण नारायण शर्मा. त्यांचा जन्म साधारण 1900 च्या आसपास उत्तर प्रदेशातील अकबरपूर येथे झाला. पुढे संसार आणि कौटुंबिक आयुष्य जगल्यानंतर त्यांच्या आयुष्यात अध्यात्माचा मार्ग अधिक प्रबळ झाला आणि ते साधूच्या रूपात देशभर फिरू लागले. भक्तांच्या मते, त्यांचं संपूर्ण आयुष्य हनुमानभक्ती, प्रेम, सेवा आणि माणुसकीला समर्पित होतं. त्यांच्याबद्दल अनेक चमत्कारांच्या कथा सांगितल्या जातात; मात्र या कथा प्रामुख्याने त्यांच्या भक्तांच्या अनुभवांवर आणि श्रद्धेवर आधारित आहेत. त्यामुळे नीम करोली बाबांची खरी ओळख चमत्कारांपेक्षा त्यांच्या साधेपणात आणि सेवाभावाच्या शिकवणीत पाहिली जाते.

हेही वाचा : जळगावात १६ वर्षांची परंपरा कायम! सागर पार्कवर एल. के. फाउंडेशनची भव्य दहीहंडी

‘नीम करोली बाबा’ हे नाव कसे पडले? ( Neem Karoli Baba )

पण ‘नीम करोली बाबा’ हे नाव त्यांना मिळालं तरी कसं? यामागे एक रंजक आणि चमत्कारिक कथा सांगितली जाते. बाबांचं मूळ नाव होतं लक्ष्मण नारायण शर्मा. एकदा ते विनातिकीट रेल्वेच्या फर्स्ट क्लास डब्यात प्रवास करत असल्याचं सांगितलं जातं. तिकीट तपासणाऱ्या अधिकाऱ्याने त्यांना उत्तर प्रदेशातील ‘नीब करौरी’ गावाजवळ ट्रेनमधून खाली उतरवलं. पण बाबा खाली उतरताच ट्रेनचं इंजिन अचानक बंद पडलं… प्रयत्न करूनही ट्रेन पुढे जाईना. अखेर रेल्वे अधिकाऱ्यांनी बाबांना पुन्हा ट्रेनमध्ये बसण्याची विनंती केली…
आणि ट्रेन सुरू झाली याच घटनेनंतर पुढे ‘नीम करोली बाबा’ ( Neem Karoli Baba )  हे नाव त्यांच्याशी कायमचं जोडलं गेलं.

कैंची धाम म्हणजे काय? नीम करोली बाबांचे या ठिकाणाशी नाते ( Kainchi Dham )

आणि मग येतो त्यांच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा अध्याय—कैंची धाम! उत्तराखंडमधील नैनितालजवळचं हे ठिकाण आज नीम करोली बाबांच्या नावाशी इतकं जोडलेलं आहे की जगभरातून लोक इथे येतात. 1964 मध्ये इथे मंदिराची स्थापना झाली आणि पुढे हे ठिकाण त्यांच्या भक्तांसाठी मोठं आध्यात्मिक केंद्र बनलं. बाबांना त्यांचे भक्त ‘महाराजजी’ या नावानेही ओळखतात आणि अनेक भक्त त्यांना हनुमानाचा अंश मानतात. त्यांच्या शिकवणीचा गाभा अगदी साधा होता—प्रेम करा, सेवा करा, दुसऱ्यांच्या उपयोगी पडा आणि प्रत्येकामध्ये देव पाहण्याचा प्रयत्न करा.

पण नीम करोली बाबांची ही कथा भारतापुरती मर्यादित राहिली नाही. त्यांच्या प्रभावाला जगभर पोहोचवण्यात सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावणाऱ्या व्यक्तींपैकी एक म्हणजे अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ रिचर्ड अल्पर्ट. भारतात आल्यानंतर त्यांची नीम करोली बाबांशी भेट झाली आणि बाबांनी त्यांना ‘राम दास’ हे नाव दिलं. पुढे राम दास यांनी ‘Be Here Now’ हे पुस्तक लिहिलं आणि पाश्चिमात्य जगात भारतीय अध्यात्म, ध्यान आणि बाबांची शिकवण मोठ्या प्रमाणात पोहोचली. म्हणजेच बाबांचा संदेश अमेरिकेत पोहोचवण्यासाठी बाबांनी स्वतः जगभर प्रवास केला नाही, तर त्यांच्या भक्तांनी तो जगभर नेला.

स्टीव्ह जॉब्स आणि नीम करोली बाबा यांचा संबंध काय? ( Neem Karoli Baba Steve Jobs )

आता येतो तो किस्सा ज्यामुळे नीम करोली बाबा थेट Silicon Valleyच्या कथेत येतात… स्टीव्ह जॉब्स! स्टीव्ह जॉब्स भारतात आध्यात्मिक मार्गदर्शनाच्या शोधात आले होते आणि नीम करोली बाबांना भेटण्याची त्यांची इच्छा होती. मात्र जॉब्स भारतात पोहोचले तेव्हा बाबांचं निधन आधीच झालं होतं. त्यामुळे दोघांची प्रत्यक्ष भेट झाली नाही. पण जॉब्स यांनी कैंची धामला भेट दिली आणि भारतातील या आध्यात्मिक अनुभवाचा त्यांच्या विचारविश्वावर परिणाम झाल्याचं त्यांनी नंतर सांगितलं. आणि पुढे याच कथेत मार्क झुकरबर्गचं नाव येतं. फेसबुकच्या सुरुवातीच्या काळात कंपनीच्या दिशेबाबत अडचणींचा सामना करत असताना स्टीव्ह जॉब्स यांनी झुकरबर्गला भारतातील कैंची धामला जाण्याचा सल्ला दिला. झुकरबर्ग 2015 मध्ये इथे आले आणि नंतर त्यांनी हा प्रवास आपल्यासाठी महत्त्वाचा असल्याचं सांगितलं.

आणि आता याच नीम करोली बाबांची कथा मोठ्या पडद्यावर आली आहे ‘हनुमान अंश’ ( Hanuman Ansh Movie) या सिनेमातून. सिनेमामुळे एका अशा संताची कहाणी पुन्हा चर्चेत आली आहे, ज्यांचं निधन होऊन अनेक दशकं झाली, पण त्यांच्याबद्दलची श्रद्धा आणि उत्सुकता आजही कमी झालेली नाही. एका बाजूला भक्त त्यांना हनुमानाचा अंश मानतात, दुसऱ्या बाजूला त्यांच्या नावाशी स्टीव्ह जॉब्स आणि मार्क झुकरबर्गसारख्या दिग्गजांच्या कथा जोडल्या जातात… आणि तिसऱ्या बाजूला कैंची धाम आजही हजारो भक्तांना आकर्षित करतं. म्हणूनच नीम करोली बाबांची गोष्ट केवळ एका संताची गोष्ट राहत नाही; ती श्रद्धा, अध्यात्म, सेवा आणि जगभर पोहोचलेल्या एका भारतीय आध्यात्मिक वारशाची कहाणी बनते. ‘हनुमान अंश’मुळे ही कहाणी पुन्हा मोठ्या पडद्यावर आली असली, तरी नीम करोली बाबांचा प्रभाव पडदा संपल्यानंतरही कायम राहतो… कारण काही कथा फक्त सांगितल्या जात नाहीत, त्या काळाच्या पुढे जाऊन लोकांच्या मनात जिवंत राहतात.

‘हनुमान अंश’ ( Hanuman Ansh Movie ) हा चित्रपट तुम्ही पाहिला का? आणि नीम करोली बाबांबद्दल तुमचा काय अनुभव आहे, हे आम्हाला कमेंट्समध्ये नक्की सांगा.