Nandurbar farmer : नंदुरबार जिल्ह्यातील शहादा तालुक्यात दुष्काळ आणि पाणीटंचाईमुळे शेतकरी हतबल झाले आहेत. कवठळ गावातील प्रगतशील शेतकरी विनोद चौधरी यांनी पाण्याअभावी आपल्या तब्बल २६ एकर क्षेत्रातील पिकांवर रोटाव्हेटर फिरवला आहे. आठ महिने पोटच्या मुलाप्रमाणे जपलेल्या पिकांवर काळजावर दगड ठेवून रोटाव्हेटर फिरवण्याची वेळ आल्याने शेतकरी वर्गातून हळहळ व्यक्त होत आहे.
शेतकरी विनोद चौधरी यांनी सुमारे ६० एकर क्षेत्रात शेती केली होती. (farming) यापैकी ६ एकर क्षेत्रात ऊस, १२ एकरात पपई, ८ एकरात केळी, तर ३० एकर क्षेत्रात कापसाची लागवड केली होती. मात्र, वाढती उष्णता, ऑक्टोबर हिटचा फटका आणि भूजल पातळीत झालेली घट यामुळे पिकांना पुरेसे पाणी देणे कठीण झाले. विनोद चौधरी यांनी दोन बोअरवेलच्या साहाय्याने आठ महिने पिके जगवण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, पाणीपुरवठ्याची पातळी कमी झाल्याने पिके वाचवणे अशक्य होऊ लागले. अखेर परिस्थितीपुढे हतबल होत त्यांनी (26 Acre crops) २६ एकर क्षेत्रातील ऊस, पपई आणि केळीच्या पिकांवर (rotavator drought) रोटाव्हेटर फिरवण्याचा निर्णय घेतला.
या पिकांसाठी चौधरी यांनी सुमारे १८ लाख रुपये खर्च केले होते. विशेष म्हणजे, हा खर्च त्यांनी (loan) कर्ज काढून केला होता. आठ महिने मेहनत करून उभ्या केलेल्या पिकांवर रोटाव्हेटर फिरवावा लागल्याने त्यांच्यासमोर आता कर्जाची परतफेड कशी करायची, असा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे.
हेही वाचा : स्थानिक वाहनधारकांना टोलमधून सूट द्या; धुळे ट्रक मालक असोसिएशनचे जिल्हाधिकाऱ्यांना निवेदन
शेतीसाठी वाढता खर्च, पाण्याची कमतरता आणि बदलत्या हवामानाचा फटका यामुळे शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित कोलमडत आहे. कवठळ येथील विनोद चौधरी यांच्यावर आलेले संकट हे दुष्काळी परिस्थितीत शेतकऱ्यांना भेडसावणाऱ्या समस्यांचे विदारक चित्र समोर आणणारे आहे.
पिके जगवण्यासाठी केलेली आठ महिन्यांची मेहनत वाया गेल्याने शेतकरी विनोद चौधरी यांना मोठा (economy Loss) आर्थिक फटका बसला आहे. आता शासनाकडून मदत मिळणार का आणि या संकटातून शेतकरी कसा सावरणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
या घटनेमुळे परिसरातील शेतकऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. शेतीसाठी बियाणे, खते, औषधे, मजुरी आणि सिंचनावर मोठ्या प्रमाणात खर्च करावा लागतो. मात्र, ऐन पिके वाढण्याच्या काळात पाण्याची उपलब्धता कमी झाल्यास संपूर्ण हंगामाचे आर्थिक गणित बिघडते. शेतकऱ्यांनी घेतलेले कर्ज, पिकांसाठी केलेली गुंतवणूक आणि भविष्यातील उत्पन्नाच्या अपेक्षा यावर अशा संकटाचा थेट परिणाम होतो.
हेही वाचा : सिनरचा यूएस ओपनला मोठा धक्का; गुडघ्याच्या दुखापतीमुळे स्पर्धेतून माघार, अल्काराझला मोठा फायदा
वाढत्या तापमानामुळे जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होत असून, (High Temperature) पाण्याच्या मर्यादित स्रोतांवर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे राहत आहे. दोन बोअरवेलच्या मदतीने पिकांना पाणी देण्याचा प्रयत्न करूनही विनोद चौधरी यांना अखेर पिके वाचवण्यात अपयश आले. त्यामुळे शेतीमध्ये पाण्याचे योग्य नियोजन, जलसंधारण आणि पावसाच्या पाण्याचा साठा वाढवण्याची गरज पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे.
आता संबंधित यंत्रणांनी या शेतकऱ्याच्या नुकसानीची पाहणी करून परिस्थितीचा आढावा घ्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. नुकसानभरपाई किंवा अन्य शासकीय मदतीसाठी ते पात्र ठरतात का, याची तपासणी होणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच दुष्काळसदृश परिस्थितीचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांना वेळेत मदत मिळाल्यास त्यांना आर्थिक संकटातून बाहेर पडण्यास आधार मिळू शकतो.
हेही वाचा : धुळ्यात दीड कोटींची फायर सिस्टीम; तरीही रुग्णालयांच्या अग्निसुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह!
शेतकरी हा ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार आहे. मात्र, पिकांसाठी लाखो रुपये खर्च करूनही पाण्याअभावी हातात काहीच उरत नसेल, तर शेती टिकवण्याचा प्रश्न गंभीर बनतो. विनोद चौधरी यांच्यासारख्या शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी पाणीटंचाईवरील कायमस्वरूपी उपाययोजना, पीक नुकसानीचे योग्य मूल्यमापन आणि शासकीय मदतीची प्रभावी अंमलबजावणी याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.



