India Mobile Congress 2026 : भारतामध्ये 5G, 6G, Artificial Intelligence (AI) आणि सायबर सुरक्षेच्या क्षेत्रात वेगाने बदल होत असताना India Mobile Congress 2026 या तंत्रज्ञानविषयक कार्यक्रमाकडे जगाचं लक्ष लागलं आहे. 7 ते 10 ऑक्टोबरदरम्यान नवी दिल्लीतील यशोभूमी येथे हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला आहे. यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सायबर फसवणूक आणि Deepfake रोखण्यासाठी जागतिक स्तरावर यंत्रणा उभारण्याचं आवाहन केलं.

India Mobile Congress 2026 म्हणजे काय?

India Mobile Congress (IMC) हा दूरसंचार आणि डिजिटल तंत्रज्ञान क्षेत्रातील महत्त्वाचा कार्यक्रम आहे. दूरसंचार विभाग (DoT) आणि Cellular Operators Association of India (COAI) यांच्या संयुक्त विद्यमाने यंदा या कार्यक्रमाची दहावी आवृत्ती आयोजित करण्यात आली आहे.

यंदाची थीम “Scale Without Boundaries” अशी आहे. म्हणजेच नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर करून डिजिटल सेवा, कनेक्टिव्हिटी आणि नवकल्पनांचा विस्तार करण्यावर भर दिला जात आहे.

Deepfake आणि सायबर फसवणूक रोखण्यासाठी जागतिक यंत्रणा?

डिजिटल फसवणूक आणि Deepfake हे एका देशापुरते मर्यादित नसल्याचं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अधोरेखित केलं. बनावट कॉल, संदेश, आर्थिक व्यवहार आणि AIच्या मदतीने तयार केलेल्या खोट्या दृश्यांमुळे नागरिकांच्या सुरक्षिततेसमोर आव्हान निर्माण होत आहे.

यासाठी सरकार, तंत्रज्ञान कंपन्या, दूरसंचार ऑपरेटर आणि वित्तीय संस्थांनी एकत्र काम करावं, असं आवाहन त्यांनी केलं. फसवणूक नागरिकांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच ती रोखण्यासाठी जागतिक यंत्रणा उभारण्यावर त्यांनी भर दिला. हा प्रस्ताव आहे; त्याला अंतिम स्वरूप मिळाल्याची घोषणा झालेली नाही.

हेही वाचा : मोबाईलच्या वाढत्या वापरावर भाष्य; AI आणि शिक्षकांच्या भूमिकेवर भर

5G आणि 6G तंत्रज्ञानावर विशेष लक्ष

या कार्यक्रमात पुढील तंत्रज्ञानांवर चर्चा होत आहे:

• 5G आणि 6G: अधिक वेगवान आणि विश्वासार्ह कनेक्टिव्हिटी.

• AI आधारित नेटवर्क: नेटवर्क व्यवस्थापनात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर.

• Satellite Communication: उपग्रहांद्वारे इंटरनेट आणि दूरसंचार सेवा.

• Cybersecurity: डेटा, डिजिटल व्यवहार आणि महत्त्वाच्या नेटवर्कची सुरक्षा.

• Robotics आणि Smart Mobility: उद्योग, वाहतूक आणि स्मार्ट वाहनांसाठी नवे तंत्रज्ञान.

• Quantum Communication: सुरक्षित संवादासाठी विकसित होणारे तंत्रज्ञान.

कार्यक्रमात 100 हून अधिक देशांतील प्रतिनिधी, 500 हून अधिक प्रदर्शक व भागीदार, 600 हून अधिक स्टार्टअप्स आणि 900 हून अधिक विचारवंत सहभागी होतील, अशी आयोजकांची अपेक्षा आहे.

भारताच्या डिजिटल क्षेत्रातील प्रगती

कार्यक्रमात पंतप्रधानांनी भारतातील दूरसंचार क्षेत्रातील प्रगतीचाही उल्लेख केला. त्यांच्या भाषणानुसार, देशभरात 5.5 लाखांहून अधिक 5G बेस स्टेशन उभारण्यात आले आहेत आणि 2022 पासून इंटरनेटचा वेग दहापट वाढल्याचं त्यांनी सांगितलं.

डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांबाबत बोलताना त्यांनी Direct Benefit Transfer (DBT) प्रणालीद्वारे जवळपास ₹50 लाख कोटींचे हस्तांतरण झाल्याचा आणि संभाव्य गळतीत सुमारे ₹5 लाख कोटींची बचत झाल्याचा उल्लेख केला. हे कार्यक्रमातील भाषणात मांडलेले आकडे आहेत.

सामान्य नागरिकांना याचा काय फायदा होऊ शकतो?

या कार्यक्रमातील चर्चा आणि तंत्रज्ञान प्रत्यक्षात लागू झाल्यास नागरिकांना अधिक सुरक्षित डिजिटल व्यवहार, सुधारित नेटवर्क, उद्योगांमध्ये AIचा वाढता वापर आणि नव्या तंत्रज्ञानाशी संबंधित रोजगाराच्या संधी मिळू शकतात. मात्र, 6G किंवा AIमुळे लगेच प्रत्येक मोबाईलचा वेग वाढेल किंवा मोठ्या प्रमाणावर नवीन नोकऱ्या निर्माण होतील, असं निश्चितपणे सांगता येत नाही. त्यासाठी तंत्रज्ञानाची अंमलबजावणी, खर्च आणि उपलब्धता महत्त्वाची असेल.

एकंदरीत, India Mobile Congress 2026 मध्ये भारताच्या दूरसंचार क्षेत्रातील प्रगतीसोबतच AI, Deepfake आणि डिजिटल सुरक्षेचे प्रश्न केंद्रस्थानी आहेत. या चर्चेतून पुढे कोणते निर्णय आणि प्रत्यक्ष तंत्रज्ञानविषयक बदल समोर येतात, हे महत्त्वाचं ठरणार आहे.